شخصی در قضیه ای که دعوی کرده بود و گواه خواسته بودند٬ ده صوفی را ببرد.

قاضی گفت: یک گواه دیگر بیار.

گفت: ای مولانا...... من ده آوردم.

قاضی گفت: این هر ده یک گواهاند٬ و اگر صدهزار صوفی بیاوری همه یکی اند!

(کیمیا ۳۲۰)

 

شمـــس و قـــمـــرم آمـــد ســـمع و بصرم آمد

 

وان ســـــیمـــبرم آمــــد وان کـــان زرم آمد

مســــــتی ســـــرم آمـــــد نــــــور نـــظــرم آمد

 

چـــیـــز دگــر ار خــواهـی چــــیز دگــرم آمد

آن راه زنـــــم آمــــــد تـــوبـــــه شـــکنــــم آمد

 

وان یــــــــوسف سیمین بر نــاگه به برم آمد

امــروز بــه از دیــنـه ای مونــس دیـــرینـــــه

 

دی مــــست بدان بــــودم کـــز وی خـبرم آمد

آن کس که همی‌جستم دی من به چراغ او را

 

امـــــروز چــــو تــــنگ گــل بـر ره گذرم آمد

دو دســــت کمـــر کـــرد او بگـرفت مرا در بر

 

زان تـــاج نـــکورویــان نـــادر کــــمــرم آمد

آن باغ وبهارش بین وان خمر وخمارش بین

 

وان هضم وگوارش بین چون گلشـکـرم آمد

از مـــرگ چـــرا تـــرسم کـــو آب حــیات آمد

 

وز طـــعنه چـــرا تــرسم چون او سپـرم آمد

امـــــروز ســـــلیمــــانم کانــــگشتریـــم دادی

 

وان تـــــاج ملــــوکـــانه بـــر فرق سـرم آمد

از حــــد چــــو بشد دردم در عشق سفر کردم

 

یـــا رب چه سعـــادت‌ها که زیـــن سفرم آمد

وقــــتست که می نوشــــم تا برق زند هوشـم

 

وقـــتست کــه بــرپـــرم چــون بال و پرم آمد

وقتــــست کــه درتابم چون صبح در این عالم

 

وقـــتست که برغـــرم چـــون شـــیر نـرم آمد

بـــیتی دو بــــماند امـــا بــــردنـــد مرا جـــانــا

 

جـــایی که جهـــان آن جا بس مــختصرم آمد

 (دیوان کبیر)

چـــیـــز دگــر ار خــواهـی چــــیز دگــرم آمد

یا

گفتم ای عشق من از چیز دگر می‌ترسم

 

گفت آن چیز دگر نیست دگر هیچ مگو

بلی آن چیزی دیگر است که دلهارا میبرد. وخود پنهان میماند. در واقع رسیدن خداونگار بلخ به شمس رسیدن به وجود خود او بود که از تن قبلی خویش بیرون آید و به سر مستی نوی رسد.