چند سخن از دریا برای تشنه گان لب دریا....
اذا عاش امرء ستين حولا
فنصف العمر تمحقه الليالى
و نصف النصف يمضى ليس يدرى
لغفلته يمينا عن شمال
و ثلث النصف امال و حرص
و شغل بالمكاسب و العيال
و باقى العمر اسقام و شيب
و هم بارتحال و انتقال
فحب المرء طول العمر جهل
و قسمته على هذا المثال
ترجمه
چون كسى شصت سال زندگى كند نصف آنرا شبها از بين مىبرند.
و نصف باقيمانده هم در غفلت و نادانى ميگذرد كه انسان چپ و راستش را نميشناسد.
و يك سيم نصف عمر نيز صرف آرزوها و حرص و اشتغال بكسب و اهل و عيال ميگردد.
و باقيمانده عمر هم بيماريها و پيرى و قصد كوچ كردن و انتقال از دنياى فانى است.
پس دوست داشتن شخص طول عمر را نادانى است و قسمت او بر اين مثال است. (5)
صن النفس و احملها على ما يزينها
تعش سالما و القول فيك جميل
و ان ضاق رزق اليوم فاصبر الى غد
عسى نكبات الدهر عنك تزول
يعز غنى النفس ان قل ماله
و يغنى غنى المال و هو ذليل
و لا خير فى ود امرء متلون
اذا الريح مالت مال حيث يميل
جواد اذا استغنيت عن اخذ ماله
و عند احتمال الفقر عنك بخيل
فما اكثر الاخوان حين تعدهم
و لكنهم فى النائبات قليل
ترجمه
نفس را (از آلايش) نگاهدار و وادارش كن بر آنچه او را زينت دهد تا بسلامت زندگى كنى و در باره تو نيكو گويند.
اگر امروز روزى بر تو تنگ شده تا فردا صبر كن كه شايد نكبتها و گرفتاريهاى روزگار از تو بر طرف شوند.
شخص غنى النفس عزيز است اگر چه مالش هم كم باشد و توانگر (بوسيله مال) بى نياز است (اما) خوار و ذليل است.
در دوستى شخص متلون خيرى نيست چون بهر طرف كه باد ميوزد او هم بدان طرف ميل ميكند.
(چنين شخصى) موقعى بخشنده است كه تو از گرفتن مال او بى نياز باشى ولى موقع برداشتن بار فقر از دوش تو بخيل است.
پس چقدر زيادند دوستان موقعى كه آنها را ميشمارى و لكن آنان در موقعگرفتاريها و حوادث كماند.
(6)
و من كرمت طبائعه تحلى
باداب مفضلة حسان
و من قلت مطامعه تغطى
من الدنيا با ثواب الامان
فان غدرت بك الايام فاصبر
و كن بالله محمود المعانى
و لا تك ساكنا فى دار ذل
فان الذل يقرن بالهوان
و ان اولاك ذو كرم جميلا
فكن بالشكر منطلق اللسان
ترجمه
هر كسيكه سرشتهاى او شريف و عزيز باشد باداب فاضله و نيكو آراسته ميگردد.
و كسيكه حرص و طمعش از دنيا كم باشد لباسهاى امن و امان را مىپوشد.
پس اگر روزگار بتو حيله و غدر كند صبر كن و باستعانت از خداوند خوى و روش نيكو داشته باش.
و در خانه ذلت و خوارى ساكن مباش كه ذلت قرين و همراه پستى و كوچكى است.
و اگر صاحب كرمى ترا عطاى نيكو كند پس با زبان خوش و شيرين از او سپاسگزارى كن.
(7)
و كم لله من لطف خفى
يدق خفاه عن فهم الزكى
و كم يسراتى من بعد عسر
و فرج كربة القلب الشجى
اذا ضاقت بك الاحوال يوما
فثق بالواحد الفرد العلى
توسل بالنبى فكل خطب
يهون اذا توسل بالنبى
و لا تجزع اذا ما ناب خطب
فكم لله من لطف خفىترجمه
چه بسا براى خدا لطف پوشيدهاى است كه مخفى بودن آن از فهم شخص زيرك پوشيده است.
و چه بسا گشايشى كه پس از سختى ميآيد و گرفتگى و اندوه را از دل محزون بر طرف ميكند .
اگر روزى راه چاره جوئيها بر تو تنگ گرديد پس بخداى يگانه و فرد و بلند مرتبه اعتماد كن.
به پيغمبر صلى الله عليه و آله متوسل شو كه هر كار سخت و بزرگ موقعيكه به پيغمبر توسل جسته شود آسان گردد.
موقعيكه امر بزرگى پيشامد ميكند بى تابى مكن چه بسا كه خداوند را لطفهاى پوشيدهاى باشد.
(8)
تجوع فان الجوع من عمل التقى
و ان طويل الجوع يوما سيشبع
و جانب صغار الذنب لا تركبنها
فان صغار الذنب يوما سيجمع
ترجمه
خود را گرسنه نگهدار زيرا كه گرسنگى از عمل پرهيزكارى است و آنكه گرسنگى طولانى كشد بزودى روزى سير گردد.
و از گناهان كوچك دورى گزين و مرتكب آنها مباش زيرا گناهان كوچك روزى جمع شوند (و گناه بزرگ گردند) .
(9)
تؤمل فى الدنيا طويلا و لا تدرى
اذا جن ليل هل تعيش الى الفجر
فكم من صحيح مات من غير افة
و كم من مريض عاش دهرا الى دهر
و كم من فتى يمسى و يصبح امنا
و قد نسجت اكفانه و هو لا يدرى
ترجمه
در دنيا آرزوى دراز ميكنى در حاليكه نميدانى چون تاريكى شبى فرا رسدآيا تا طلوع فجر زنده ميمانى يا نه.
پس چقدر اشخاص تندرست بدون آفت مردند و چقدر بيمارانى سالهاى سال زندگى كردند.
و چه بسا جوانى كه با امن و امان شب و صبح ميكند در حاليكه كفنهاى او بافته شده و او نمىداند.
(10)
لك الحمد يا ذا الجود و المجد و العلى
تباركت تعطى من تشاء و تمنع
الهى و خلاقى و حرزى و موئلى
اليك لدى الاعسار و اليسر افزع
الهى لئن جلت و جمت خطيئتى
فعفوك عن ذنبى اجل و اوسع
الهى ترى حالى و فقرى و فاقتى
و انت مناجاتى الخفية تسمع
الهى اجرنى من عذابك اننى
اسير ذليل خائف لك اخضع
الهى لئن عذبتنى الف حجة
فحبل رجائى منك لا يتقطع
الهى ذنوبى بذت الطود و اعتلت
و صفحك عن ذنبى اجل و ارفع
الهى اقلنى عثرتى و امح حوبتى
فانى مقر خائف متضرع
الهى لئن خيبتنى او طردتنى
فما حيلتى يا رب ام كيف اصنع
الهى حليف الحب بالليل ساهر
يناجى و يدعو و المغفل يهجع
الهى فانشرنى على دين احمد
منيبا تقيا قانتا لك اخضع
و لا تحرمنى يا الهى و سيدى
شفاعته الكبرى فذاك المشفع
و صل عليه ما دعاك موحد
و ناجاك اخيار ببابك ركع
ترجمه
حمد و ستايش مخصوص تست اى صاحب جود و بزرگى و علو كه پاك و منزهى تو بهر كه خواهى عطا كنى و يا منع نمائى.
اى معبود و آفريننده و نگهدارنده و پناهگاه من،در هر سختى و آسانى بسوى تو پناه مىبرم .ـاى خداى من اگر خطا و گناه من بزرگ و بسيار است عفو تو از گناه من بزرگتر و وسيعتر است.
اى خداى من تو حال مرا و فقر و فاقه مرا مىبينى در حاليكه تو مناجات آهسته و پنهانى مرا ميشنوى.
اى خداى من مرا از عذاب خود پناهم ده كه من اسير و خوار و خائفى هستم كه براى تو خضوع و فروتنى ميكنم.
اى معبود من اگر هزار سال مرا عذابم كنى رشته اميد من از تو بريده نخواهد شد.
اى خداى من گناهان من از كوه گذشت و بالا گرفت و عفو و گذشت تو از گناه من بزرگتر و بلندتر است.
اى خداى من لغزش مرا ببخش و گناهم را پاك كن كه من بگناه خود اقرار دارم و (بدرگاه تو) خائف و زارى كنندهام.
اى معبود من اگر مرا نااميد كنى و از خود برانى اى پروردگار من چارهام چيست و چكار بكنم؟
اى خداى من كسيكه پيمان دوستى با تو بسته در شب بيدار است با تو راز گويد و ترا ميخواند در حاليكه شخص غافل خوابيده است.
اى خداى من مرا بدين احمد صلى الله عليه و آله مبعوث كن در حاليكه توبه كننده و پرهيزكار و براى تو فرمانبردار و خاضع باشم.
اى خداى من و اى مولاى من مرا از شفاعت كبراى او محروم مكن كه اين شفاعت مقبول تو است .
و تا موحدى ترا ميخواند و نيكان بدرخانه تو با تو راز گويند و خضوع و تواضع كنند براى او درود بفرست.
(11)
ليس الجمال با ثواب تزينها
ان الجمال جمال العلم و الادب
ليس اليتيم الذى قد مات والده
بل اليتيم يتيم العقل و الحسب
ترجمه
زيبائى و جمال آن نيست كه با لباسهاى فاخر آنرا زينت دهى هر آينه زيبائى،زيبائى علم و ادب است.
يتيم آنكسى نيست كه پدرش مرده باشد بلكه يتيم (حقيقى) يتيم عقل و حسب است.
(12)
محمد النبى اخى و صنوى
و حمزة سيد الشهداء عمى
و جعفر الذى يمسى و يضحى
يطير مع الملائكة ابن امى
و بنت محمد سكنى و عرسى
مسوط لحمها بدمى و لحمى
و سبطا احمد ولداى منها
فايكم له سهم كسهمى
سبقتكم الى الاسلام طرا
غلاما ما بلغت او ان حلمى
و صليت الصلوة و كنت طفلا
مقرا بالنبى فى بطن امى
انا الرجل الذى لا تنكروه
ليوم كريهة او يوم سلم
و اوجب لى ولايته عليكم
رسول الله يوم غدير خم
فويل ثم ويل ثم ويل
لمن يلقى الا له غدا بظلمى (1)
ترجمه
محمد پيغمبر صلى الله عليه و آله برادر و قرين من است و حمزه سيد الشهداء عم من است .
و جعفر طيار كه (در بهشت) با فرشتگان پرواز ميكند برادر من است.ـو فاطمه دختر پيغمبر صلى الله عليه و آله زوجه من است كه گوشت و خون او آميخته بگوشت و خون من است.
و نوادههاى پيغمبر صلى الله عليه و آله (حسنين عليهما السلام) دو فرزند من از فاطمهاند پس كدام يك از شما مانند من هستيد؟
بر همه شما در اسلام آوردن سبقت گرفتم در حاليكه نوجوانى بودم كه هنوز بحد بلوغ نرسيده بودم.
و من در كودكى (با پيغمبر صلى الله عليه و آله) نماز خواندم و در حاليكه در شكم مادرم بودم بنبوت او اقرار نمودم.
من آنمردى هستم كه نميتوانيد (خدمات او را) انكار كنيد چه در روز جنگ و چه در موقع صلح.
و رسول خدا صلى الله عليه و آله در غدير خم براى من ولايتش را بر شما واجب نمود.
پس واى بحال كسى و باز واى بحال كسى و واى بحال كسى كه فرداى قيامت خدا را ملاقات كند و در باره من ستم كرده باشد.
خاتمهـنگارنده با عرض هزاران پوزش و معذرت به پيشگاه مولاى متقيان و امير مؤمنان بنگارش كتاب خاتمه داده و بار ديگر با زبان عجز و لابه بعدم توانائى خود در مورد معرفى حضرتش (كما هو حقه) اقرار و اعتراف مىنمايد و انتظار دارد كه آنجناب با كرم و فتوت مخصوصه خود اين اثر ناچيز را مورد قبول قرار داده و اعتذار مؤلف عاصى را نيز پذيرفته و از شفاعتشان بى نصيب نفرمايند چه نگارنده با وجود خطاها و گناهان فراوانى كه دارد بنا بمفاد حديث شريف نبوى (حب على حسنة لا تضر معها سيئة) بخود نويد ميدهد كه از چنين موهبت عظيمى و امتيازى كه خداوند منان براى تكريم و تعظيم مقام شامخ مولاى متقيان بآنجناب و دوستانش عطاء فرموده است برخوردار شود لذا با استفاده از ابيات قصيده نير مرحوم بحضرتش چنين عرضه ميدارد يا ابا الحسن يا امير المؤمنين:
پىنوشتها:
(1) معاويه نامهاى بعلى عليه السلام نوشته بود كه من داراى فضائل زيدى هستم پدرم در جاهليت رئيس قريش بود و من خال المؤمنين و كاتب وحى پيغمبر صلى الله عليه و آله بودم،على عليه السلام در پاسخ نامه او اشعار فوق ر براى وى فرستادم وقتى معاويه آنرا خواند گفت اين نامه را از اهل شام مخفى داريد تا به پسر ابيطالب مايل نشوندـاحتجاج طبرسى جلد 1 ص .266
منبع سایت: امام علی (ع)